zondag 12 januari 2014

Twintig Veertien

M'n eerste owroe jari in Suriname. Ja, was leuk! Erg leuk. Zo leuk dat ik thuis ben gebleven nadat ik tv opnames heb gemaakt in de stad. Die drukte was ik toen meer dan zat! 
Anyway, ik heb bijna geen wensen uitgestuurd of ontvangen, je verdwijnt van  de ene radar en verschijnt op een andere. Even wennen, weer opbouwen!
Tijdens de jaarwisseling lag ik in bed een film te kijken. Al dagen schoten mensen vuurwerk af en zonder een decibellen grens is dat echt storend en je schrikt je rot iedere keer, ik snap die obsessie met een knal echt niet! Anyway, ik heb eindelijk een paar dagen vrij.
Ik wilde even weg, iets leuks doen maar dat ging niet meer. Dus ga ik uitrusten want mensen, ik heb hard gewerkt! Echt hard! Soms gefrustreerd om het punt waar ik nu zit, maar altijd weer met beide voeten op de grond als ik bedenk dat ik pas zes maanden in Suriname ben, het toch wel enorm naar m'n zin heb en echt niet meer naar Nederland wil terugkeren!
Anyway, iedereen het allerbeste en maak je voornemens waar!!! Lobi lobi!

donderdag 28 november 2013

Joe boeng ati kong trong joe pies ati

dat zei mijn oma altijd. vroeger. ze bedoelde daarmee dat ze de mensen die ze hielp uit de goedheid van haar hart altijd op haar hart pisten door haar te kwetsen. soms maak je dat mee als mens, lastig. ik ook. meerdere malen. vervelend.
liefst wil je iemand net zo hard terug pijn doen. maar je probeert sociaal te blijven. echter, waar trek je de grens? als je iemand in je hart laat, hoe kan je van te voren weten dat deze persoon gaat proberen het te vergiftigen?
wat doe je als iemand van wie je het nooit verwacht, bijvoorbeeld je eigen vlees en bloed zodanig op je hart trapt dat het lijkt alsof die persoon een dolk erin gestoken heeft?! wat doe je als je iemand in huis neemt en die persoon trapt op je hart? ben je dan nog sociaal? laat je jezelf overmannen door wraak? zet je zo iemand meteen het huis uit? geef je die persoon de tijd? onbepaalde tijd? een limiet? probeer je het te lijmen? waarom lijmen als iemand geen respect voor je heeft? of is het een andere invulling van het begrip 'respect'? is dat weer cultureel bepaald? of is het een kwestie van algemene normen en waarden
vage woorden. vage woorden. maar zij die mij kennen weten waar ik het over heb. soms moet je hard zijn en je hart even het zwijgen opleggen... om het daarna weer open te stellen... tot de volgende erop pist...

zondag 7 juli 2013

Lustig Festival te White Beach, Chinese Zondagsmarkt aan de Combé

Rond 21:30 vertrokken we. Zaterdagavond, 6 juli 2013.
We gingen naar het Lustig Festival, een speciale editie ivm het 7-jarig bestaan.

Op mijn eerste dag in Suriname had Sir Win al gezegd dat ik daarheen moest, verplicht!
Dus we hadden ruim van te voren samen kaartjes gekocht, we were eager!

Toen we onze derde partner in crime, Janey, hadden opgehaald, togen we richting White Beach. We reden over de Highway, letterlijk de naam van deze weg.
Onderweg stopten we voor een fles wijn bij een Chinese supermarkt, een van de honderden in Suriname. De familie die het runde, was erg aardig. We namen een Merlot van Villa Maipo


De fles werd voor ons geopend en we kregen drie plastic bekers, cupsen genoemd in Suriname. Wetende dat drank superduur zou zijn op het festival zelf hadden we besloten een beetje in te drinken.

White Beach is op ongeveer een uur rijden van Paramaribo. Toen we er aan kwamen was het al behoorlijk druk en de weg was deels al afgesloten. We konden parkeren op een erf bij iemand voor 10srd. Meerdere mensen hadden hun erf opengesteld als betaald parkeerterrein en probeerden zo een slaatje te slaan uit het Lustige gebeuren, met succes!

Het kostte ons nog een wandeling van 20 minuten voor we er waren. Janey was onderweg aan het krijsen dat ze het niet aan kon en Sir Win en ik lachten ons rot om haar. Na een kwartier zakte bij ons ook wel de moed in de schoenen maar algauw hoorden we de muziek en baanden we ons een weg richting het plezier!

We gingen het terrein op en liepen wat rond langs de diverse podia totdat we ons plekje vonden bij het terrein aan het water waar er voornamelijk housemuziek werd gedraaid.
Ik heb m'n ogen uitgekeken. Wat een geweldige sfeer!!!

Het publiek was geweldig, het festival goedverzorgd, de muziek goed!
Er waren VIP-gedeeltes waar het rustig vertoeven was. Omdat ik zo zweette, ik had enorme last van de drukkende hitte, ging ik steeds bij de waterkant zitten in het rustige VIP-deel, om af te koelen, in tegenstelling tot anderen.
De securityguard had me na een lieve glimlach en een sigaret, voor de rest van de avond!, toestemming verleend daar te zijn. Prettig want voor ons geen wachttijden bij de bar! 

Hoogtepunt was Baggi Bagovich, de Rotterdamse DJ, die de zaal echt helemaal los en plat kreeg. 
Ook toen de apparatuur even uitviel, bleef het publiek geduldig wachten maar vrij snel kon er vrolijk verder worden gestamp op de dampende beats!! Wat een genot was dat. De DJ zelf had het ook naar zijn zin, zeker na zijn optreden toen hij al slingerend over het terrein rondliep.
Aan sterke drank geen gebrek op het festival namelijk! Er werden flessen verkocht en daar werd echt gretig gebruik van gemaakt. Zelfs tijdens het draaien had de DJ een fles vodka naast z'n draaitafel waar niet zulke zuinige slokken uit werden genomen.
 We waren ook niet verbaasd te zien dat hij aan het einde van de avond door twee mensen werd begeleid toen hij het terrein verliet!

Zelf waren wij inmiddels gejoined door Janey's vriend, James! Deze bracht ons richting onze auto, zodat ons de wandeling van 20 minuten werd bespaard, terwijl hij grapte over de grote groep mensen die als 'kaolo contractarbeiders' van het festival terug liepen naar hun auto. Hij begon nog meer te praten. Over zijn accurate kennis van zijn roots. En gebruikte het woord frappant zo vaak dat het begon te dagen dat hij misschien weleens heel erg dronken kon zijn. Gelukkig had Janey hem goed onder controle. In Suriname is het eerder regel dan uitzondering dat men met flink wat glazen op gewoon achter het stuur kruipt. En terwijl Sir Win en ik  in zijn auto stapten, reden Janey en James zorgeloos weg. Evenals wij!
 
Wij gingen nog even richting de Chinese Zondagsmarkt aan de Combé in het centrum van Paramaribo. 
Het was al zes uur geweest en we hadden trek. Ook al was het gewoon een markt als ieder ander, toch keek ik mijn ogen uit. Waarschijnlijk nog de resten van de rode wijntjes en andere zaken die we hadden genuttigd op het festival. Dezelfde zaken die maakten dat Janey eerder zo moeilijk kon lopen gaven mij nu enorme trek.
Het is ook gewoon leuk mee te maken hoe zo een markt word opgestart en alles te zien terwijl het nog vers en fris is.
Er waren verse groenten, dim sums, sushi, gebakjes, tofoe, geroosterde eend en Chinees buikspek, noem maar op!
We hebben twintig minuten gewacht op verse saw paws! Wat heerlijk om weer saw paw te kunnen zeggen in plaats van, zoals het in Nederland word genoemd, bapao! Ze smaakten ook super goed en je kon echt proeven dat ze vers waren. 
In de auto aten we nog wat gebakken dimsums terwijl we moe maar voldaan richting huis reden. Het was een leuke nacht en ochtend geweest.
Ik heb me prima vermaakt en heb genoten van beide ervaringen die ik echt aanraad. 
Lustig was niks nieuws als je vaker naar festivals bent geweest. Wat het speciaal maakt is het feit dat het in Suriname plaatsvind met alle gemakken van het Westen, en meer!

Dus, ga naar Lustig en breng dan een bezoekje aan de Zondagsmarkt voor wat lekkere verse hapjes!!

dinsdag 2 juli 2013

ParaDoks, Dozen bij Surinam Shipping, Dozen met Pizza

Vandaag kon ik eindelijk mijn dozen ophalen. Ze waren gearriveerd! In de ontvangen sms stond dat ze  konden worden opgehaald tussen 0830 en 1300. Dus rond half twaalf ging ik richting Duisburglaan om mijn dozen op te halen bij Surinam Shipping. 
In Nederland had ik per doos al €22,50 betaald. En ik had begrepen dat ik hier ook weer zou moeten betalen om ze op te halen. Met een gevulde portemonnee kwam ik daar aan.
Er stond een rij bij een balie en daar achter was het een jungle van dozen en verpakte gevaartes. Mensen verschepen echt van alles. Fietsen, bedden, bankstellen, alles was daar te vinden!
Ik nam de ruimte in me op. Achter de balie was een bureau met een meneer van de douane erachter. Er liepen vier mannen rond met steekwagens en er was een mevrouw die de mensen bij de balie hielp.
Ze was enorm vriendelijk moet ik zeggen, van begin tot eind!


Goed, na een half uur was ik aan de beurt en ik gaf aan dat ik een sms had ontvangen met 1 vrachtnummer maar dat het er zes moesten zijn. Lastig, gaf ze aan want soms werd een lading verdeeld over meerdere containers en kon het zijn dat de helft van je goederen er niet was.
Maar ze ging het proberen voor me. Ik vroeg of het lang ging duren want de taxi wachtte buiten..
Ze begon te lachen en zei dat al de mensen die er nu stonden, er al uren waren... Ik slikte.

Na een uur wachten begonnen de mensen te morren.
Er was een groepje SuriNeds die overdreven Hollands ging praten en hun gal gingen spuien over wat voor een zootje ongeregeld het hier wel niet was. Uitslovers! Andere SuriNeds stonden net als ik rustig te wachten, we wisten waar we waren en opwinden had absoluut geen zin!

Er waren wat autochtone ( ja! Zo heet dat, ja!!) , dames van middelbare leeftijd, die het allemaal rustig ondergingen. Ik had medelijden met ze want je kon nergens zitten maar zijzelf klaagden niet en bleven vriendelijk naar de arbeiders die zich rot sjouwden!

Enkele mannen bleven rustig kijken naar wat er gebeurde en maakten hardop analyses van hoe het beter kon. Zo ontdekte ik dat die vriendelijke dame al de hele tijd, waarschijnlijk vanaf 8 uur al!, schipperde tussen die balie, die dozenjungle en de kassa. Nu had ik nog meer respect voor haar want ze bleef al die tijd zeer vriendelijk!


Ik had inmiddels mijn taxi chauffeur verteld dat het langer zou duren en dat hij om 13 terug moest komen. Om precies kwart over een was hij er. Ik had nog niks. En hij begon te mopperen dat hij dan weer terug moest komen, of heen en weer moestblablatakitakitaki en ik dacht bij mezelf..ik betaal je toch?!!! Anyway, hij bood aan me ff naar een winkel te brengen om beltegoed te halen, en wat drinken, zodat ik hem dan kon bellen als ik alles had. Zo gezegd, zo gedaan. Na tien minuten was ik weer terug bij Surinam Shipping en het was nog drukker.
Alle mensen van net stonden er precies zoals ze net stonden. En nog wat meer.

De douanier was weer aan het bellen. Dit was zijn derde gesprek en er zouden er in totaal nog drie volgen! Drie waren er van, wat naderhand bleek, dames die dozen kwamen ophalen en dus niet in de rij hoefden en ook niet bij de kassa hoefden af te rekenen! In een vierde gesprek zei hij keihard dat de persoon met wie hij sprak zich geen zorgen moest maken want er zou een mooi prijsje gemaakt worden.. De mensen die aan het wachten waren, begonnen te mompelen maar keken niet verbaasd terwijl mijn ogen uitpuilden en mijn oren klapperden!
Zijn twee andere gesprekken waren met een vriend met wie hij zou gaan eten als hij klaar was rond half drie. Half drie, herhaalde ik in mijn hoofd, het zou toch niet?!

Ik begon rondjes te lopen en nam een slokje van m'n Coca Cola, geen Cola Zero want ik was licht in mijn hoofd aan het worden en had suiker nodig.

De rij vrachtbriefjes op het bureau van de douanier werd echt heel langzaam, echt heel langzaam maar wel zeker, iets kleiner! Ja, alles ging handmatig! Die sms was het enige geautomatiseerde onderdeel in het hele proces! De vriendelijke mevrouw nam de briefjes in en controleerde ze. Dan kwamen ze op het bureau terecht van de douanier. Tussen zijn telefoongesprekken door gaf hij steeds een of twee briefjes aan een van de vier arbeiders, die vervolgens handmatig tussen de door elkaar gestapelde dozen gingen zoeken totdat ze vonden wat ze zochten. Dan ging het briefje terug naar de douanier en werden de dozen bij zijn bureau neergezet. Ze werden allemaal opengemaakt en hij keek er stuk voor stuk vluchtig door heen. Vervolgens werd je naam opgeroepen, moest je je bij hem melden en gaf hij je het briefje en zei 'kassa!' tegen je zonder je aan te kijken. Dan kon je af gaan rekenen bij de kassa waar je moest wachten op die vriendelijke dame, 30 SRD per doos, teruggaan naar hem en pas dan kreeg je je dozen mee!

Om 14:00 uur precies, wat moest ik anders doen dat dit soort dingen bijhouden?!, werd de douanier weer gebeld. En hij gaf aan om 14:30 klaar te zijn. Toen kon ineens de vaart erin. In rap tempo werden de resterende wachtenden afgewerkt.
Maar twee van mijn dozen werden geopend en hij keek er gewoon naar en toen was het goed.


Deze werden netjes naar de stoep gedragen, mijn taxi was er natuurlijk nog niet hoewel ik al een kwartier eerder gebeld had, en pas daar lachten de arbeiders vriendelijk want ja, er werd verwacht dat je ging tippen.
Ik zei dat ik dat pas zou doen als hij de dozen in de taxi had gedragen aangezien ik de helft zelf naar buiten had gesjouwd maar bedacht me toen dat het niet de moeite waard was en gaf hem de 20 SRD die ik nog over had, waarna hij zich netjes aan me voorstelde. Roy, was zijn naam en als ik ooit iets nodig had, wist ik hem te vinden... Ik ben benieuwd want volgende week komt er nog een doos aan!

Stervend van de honger ging ik uiteindelijk naar huis. Blij dat m'n spullen er waren, m'n boeken, m'n hemden, m'n schoenen, de rest van m'n kleren. Terwijl ik met m'n moeder aan het skypen was pakte ik de dozen uit, lachend om het feit dat we ze drie weken geleden samen hadden ingepakt en nu weer 'samen' uitpakten. Lachend omdat ik toen pas besefte dat ik Roy erg blij had gemaakt met een fooi van  20 SRD!! Het omrekenen naar euro's moet ik echt, echt!, heel snel afleren!
 

We hebben vandaag pizza gegeten omdat ik het wilde vieren. Met m'n tante en nichtjes reden we, na het boodschappen doen, richting Bingo's Pizza op de Jaggernath Lachmonstraat, voorheen Coppenamestraat, tegenover Lyceum 1!  


Daar bestelden we een Pizza Moksie(ham, gerookte kip, ananas) 


en een Pizza Americana(peperoni, ham, meatballs). 


En ik moet zeggen dat het, niet gelet op de vettigheid, erg lekker was!! Surinaamse kruidigheid, op een subtiele manier!, met mozzarella op een pizzabodem die zo slecht nog niet was! Warm, pikant, kruidig, smeuïg en knapperig. En alles, zelfs het deeg!, was net voor onze neus gemaakt! Nice!!


De telefoon stond roodgloeiend en de bezorger, 1 natuurlijk, reed af en aan! 
We hebben genoten van de pizza's en nu ik eraan terugdenk, begin ik weer te watertanden! 
Het was er schoon en de baliemedewerkers waren zeer vriendelijk.


Smakelijke afsluiting van een vermoeiende dag!


maandag 1 juli 2013

ParaDoks, KetiKoti-viering

Vandaag, 1 juli 2013, is het 150 jaar geleden dat de slavernij werd afgeschaft.
 Ik was in Suriname op deze heuglijke dag, belangrijk voor mij als Surinamer van gemengde afkomst en trots op al mijn voorouders, zowel de slaven en de Creolen als de Indianen en de Chinezen!


Samen met Sir Win, Rochelle en nog wat aanhang gingen wij naar de Palmentuin. 




Daar waren er diverse kraampjes met lekkernijen en we keken onze ogen uit naar al die mooie, felgekleurde koto's en angisa's.


We gingen op zoek naar wat te eten en kwamen terecht bij een Braziliaanse kraam waar ze worstjes en kip van de bbq verkochten maar ook saté van kaaiman!!! 


Avontuurlijk als we waren, bestelden we wat kaaimansateetjes en wat worstjes. Sir Win en ik vonden het goed te doen. 


Rochelle wat minder maar dat mocht de pret niet drukken en na een korte pauze togen we richting Fort Zeelandia, het oude fort aan de oever van de Surinamerivier, waar er diverse festiviteiten waren. Bij de ingang van het fort stond er een prapi, een bekken van aardewerk, gevuld met swietwatra(ritueel geurwater met bloemetjes). 


We wasten onze handen en gezichten voor we naar binnen gingen. We keken er wat rond en liepen verder richting het Onafhankelijkheidsplein waar we een schaafijsje kochten.
Na nog wat te hebben gewandeld besloten we een pauze van de zon te nemen en wat gemberbier te drinken bij Zus en Zo. 
We wilden even de tijd doden tot 16:00 uur want dan zou de Prodowaka, de optocht,beginnen.
Precies op tijd stonden we klaar. Ik genoot van de optocht.








Niet omdat hij zo spectaculair was, want dat viel wel mee hoewel de kleuren echt fantastisch waren! Nee, ik genoot van al die verschillende culturen die samen deze dag vierden. En het maakte mij best emotioneel, zodanig dat ik af en toe(stiekem)even slikte. Wat had ik dit gemist!!! De uitbundigheid, de zon, de lachende gezichten, de sfeer, de muziek, het dansen! Suriname op een feestdag!!


Opvallend was dat, net als in Nederland, vele mensen foto's maakten met hun digitale camera, smartphone of IPad. Ook dat vond ik prachtig om te zien!






Toen Sir Win, Rochelle en de rest er genoeg van hadden, besloot ik alleen verder te gaan en nog wat 
rond te lopen en meer foto's te maken. Ik wilde dit alles in mij opnemen en ten zeerste genieten want dit was de eerste dag dat ik mij echt THUIS voelde!

Aan de andere kant van de Palmentuin besloot ik een zitplaats op te zoeken en met een lekkere bami nogmaals te kijken naar de Prodowaka toen deze weer voorbij kwam.






Na een uur pakte ik een taxi naar huis. De chauffeur heette Rakesh. Hij vertelde dat hij 34 was en alles wat hij op z'n dertigste had aan auto's en succes was kwijtgeraakt. Dat hij daarom nu als taxichauffeur bijkluste. Ik was twee keer eerder langs hem gelopen en had in zijn ogen gekeken en het van zijn gezicht afgelezen.Ik had het verdriet al gezien. Toen ik bij hem instapte, keek hij nog een keer om naar mij. Het leek zo een moment in een film waarbij twee paden elkaar even kruisen. En je elkaar even ontmoet en toeknikt en verder gaat. De taxirit deed mij goed en ik denk hem ook. Want hij vertelde mij over tegenslagen maar ook over geluk. We zaten beiden op hetzelfde punt in ons leven. Ik vrijwillig en hij door toedoen van anderen. Ik had mijn ketenen zelf gebroken, hij had het nog niet door maar ik denk dat hij gauw genoeg zal beseffen dat ook hij bevrijd was!

Wezouden knokken. Zodat onze nazaten over 150 jaar nog steeds vol trots op straat konden dansen en ons dan zouden eren voor het overwinnen van onze zware beproevingen.